การเดินทางของ “หอสมุดกลาง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย” ตลอดเวลากว่าหนึ่งศตวรรษ ไม่เพียงสะท้อนผ่านเรื่องราวหรืออาคารที่เปลี่ยนแปลงไป แต่ยังได้ซ่อนสิ่งของเล็ก ๆ ที่เคยเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตในห้องสมุด
“สมุดบัญชีหนังสือที่รับใหม่ พ.ศ. 2472-2473 บัญชียืม-คืนหนังสือ หอสมุดกลางจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พ.ศ. 2474-75
รายงานประจำวันสำหรับหอสมุดกลาง และบัตรรายการ”
หลักฐานเหล่านี้ได้เป็นตัวแทนที่แสดงถึงวิวัฒนาการของหอสมุดกลางสะท้อนถึงความทรงจำของหอสมุดกลาง และการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีเมื่อทุกอย่างถูกบันทึกอยู่ในคอมพิวเตอร์และโลกดิจิทัล สิ่งของเหล่านี้หลับใหลอยู่ในพื้นที่ของห้องหนังสือหายากรอคอยการเปิดเผยเรื่องราว พื้นที่ที่เปรียบเหมือน “คลังความทรงจำ” ที่จัดเก็บเรื่องราว หนังสือ และสิ่งของที่ถูกประเมินคุณค่ามาแล้วว่าควรเก็บรักษา และเป็นสิ่งที่ทำให้เกิดประโยชน์ต่อสังคมในภายภาคหน้า
ในยุคที่่ห้องสมุดยังไม่มีหน้าจอคอมพิวเตอร์ ไม่มีระบบออนไลน์ “บัตรรายการ” เปรียบเสมือนด่านแรกของการค้นหาหนังสือ ผู้ใช้ห้องสมุดต้องค้นหาหนังสือจากบัตรขนาดพกพาเรียงรายในลิ้นชักไม้ ซึ่งจัดตามชื่อเรื่อง ชื่อผู้แต่ง หรือหัวเรื่อง แต่ละใบมีข้อมูลครบถ้วน เช่น ชื่อเรื่อง ผู้แต่ง ชื่อเรื่อง สถานที่พิมพ์ ปีที่พิมพ์ จำนวนหน้า ภาพประกอบ เลขหมู่หนังสือ หมวดวิชา (Subject heading) ฯลฯ ทำให้ทุกครั้งที่ต้องการค้นหาหนังสือ จะต้องใช้เวลาเปิดดูทีละใบ พลิกทีละแผ่น
(ที่ห้องหนังสือหายาก ยังคงมีตู้บัตรรายการให้เราได้ลองเปิดหาหนังสืออยู่ ถือเป็นของที่ระลึกที่ยังใช้งานได้จริง ให้เราได้สัมผัสวิธีการค้นหาหนังสือแบบดั้งเดิมค่ะ
บทความนี้เป็นหนึ่งในนิทรรศการ Stacked Memories in the Chula Library : เปิดชั้นความทรงจำของ “หอสมุดกลาง จุฬาฯ"
อ้างอิง:
คู่มือหอสมุดกลางจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (2499). โรงพิมพ์ภักดีประดิษฐ์. https://digiverse.chula.ac.th/Info/item/dc:97804